Bleras differentas incumbensas dal sectur social vegnan tangadas considerablamain da la NGF grischuna. Uschia per exempel l’agid social, las contribuziuns da maternitad, la cussegliaziun da mammas e babs, la tgira d’uffants cumplementara a la famiglia e la scolaziun speziala. En general èsi uschia che la responsabladad per ils secturs principals, als quals la populaziun ha access, va vi en la cumpetenza da las vischnancas.
• Tgi vul bain ir a la cussegliaziun sociala da l’atgna vischnanca?
• Co ston geniturs sa sentir che ston martgadar cun autoritads communalas per ina terapia da lur uffant levamain impedì, entant che per al deponer en ina scola-dimora tanschessi da discurrer cun glieud dal fatg.
• Co po ina vischnanca far ina planisaziun da finanzas raschunaivla, sch’ella vegn tuttenina confruntada cun custs considerabels ch’ella na po betg influenzar e sto finanziar per la gronda part sezza?

Il model d’agid social actual dal chantun Grischun è in model da success. Nus avain oz ina quota d’agid social fitg bassa. En tut las regiuns grischunas vegn gidà a moda ordvart professiunala a las persunas pertutgadas da sortir da lur situaziun precara. Ultra da quai procura ina gulivaziun da las grevezzas raffinada ch’ils umans vegnian preservads tant sco pussaivel d’ina stigmatisaziun ed a medem temp che las vischnancas na vegnian betg confruntadas cun custs memia auts. En blers chantuns da la Svizra tudestga pon persunas che dovran agid mo siemiar d’in tal sustegn. Pervi dal ferm augment dals custs dapi ils onns 90 s’orientescha ina retscha d’ulteriurs chantuns al model grischun ed han medemamain fatg pass en ina regiunalisaziun e professiunalisaziun. La Conferenza svizra da l’agid social (CSAS/SKOS) di cleramain ch’ina cumpetenza communala en l’agid social impedeschia questas stentas.

En il rom da la NGF vuless il chantun Grischun ussa bandunar sia politica sociala progressiva e midar quest model positiv en in model negativ.

Las differenzas communalas en la purschida da terapia per uffants impedids vegnan anc augmentadas.
Per la surpigliada dals custs da tschertas furmas da terapia ston geniturs d’uffants cun in lev impediment gia oz far ina dumonda a lur vischnanca. Enfin ussa sa participava il chantun als custs. En il sectur da la scolaziun speziala e da las terapias che quests uffants basegnan sa partivan il chantun e las vischnancas ils custs. Da nov duai vegnir fatg ina separaziun clera tranter las uschenumnadas ‘mesiras dal sectur bass’ e las ‘mesiras dal sectur aut’. Las emprimas duain las vischnancas surpigliar cumplettamain e las davosas il chantun. La consequenza evidenta è che las differenzas gia oz existentas tranter las singulas vischnancas vegnan anc pli grondas. E per intginas vischnancas astgassi schizunt esser in gudogn finanzial da plazzar las persunas pertutgadas en in asil.